Malatya’da üretilen kayısı çeşitlerinin başında
Hacıhaliloğlu çeşidi gelir. Malatya’da üretilen kayısının % 90’ına
yakını bu çeşitten yapılmaktadır. Son yıllarda Kabaaşı, Soğancı
çeşitlerinin de yaygınlaştığı görülmektedir.
Ayrıca Hasanbey, Çöloğlu, Çataloğlu, Şekerpare, Yeğen, Hacıkız,
Paşamişmişi ve Turfanda diğer önemli Malatya kayısılarındandır. Bu
çeşitlerden Hacıhaliloğlu, Kabaaşı, Soğancı ve Çataloğlu kurutmalığa
elverişli, diğerleri ise sofralık çeşitlerdir. Kurutmalık çeşitleri
diğerlerinden ayıran en önemli özellik, kuru madde oranlarının
yüksek oluşudur. Bu çeşitlerde kurumadde oranı % 24-30 arasında
değişmektedir. Diğerlerinde bu oran genellikle % 18-20’ye
çıkmaktadır.
Kurutmalık çeşitlerden Hacıhaliloğlu, Soğancı, Çataloğlu ve
Kabaaşı orta irilikte meyve oluşturmaktadır.
Kayısı çekirdeği kabuk ve içten meydana gelmiştir. Meyve
ağırlığının % 12’sini oluşturur. Çekirdek içi bileşim olarak
Glikozit, Amigdalin, Nişasta, Yağ ve benzeri maddelerden meydana
gelmiştir. Acı çekirdek ilaç ve kozmetik sanayiinde; tatlı çekirdek
ise gıda sanayiinde kullanılmaktadır. Çekirdek içi (tohum)
alındıktan sonra, geriye kalan kabuk yakacak olarak
kullanılmaktadır.
Kanser hastalıklarına karşı koruyucu bir etkisi olan kayısının bu etkisi, özellikle sigara ve alkol kullananlarda daha güçlü oluyor. Tarım ve Köy işleri Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığınca kayısı ile ilgili yapılan araştırmada, hem taze hem de kuru kayısıda bulunan A vitamininin organizmanın ve sağlıklı hücrelerin direncini artırarak, kanser hastalıklarına karşı koruyuculuk görevini yaptığı belirtildi.
Kayısının sigara ve alkol kullananlarda kansere karşı daha güçlü etki oluşturduğu kaydedilen araştırmada, kayısının koruyucu etkisini, özellikle akciğer, ağız, kolon, deri, göğüs ve rahim tümörleri üzerinde gösterdiği bildirildi.
Araştırmaya göre, kayısı göz sağlığı ile kemik ve dişlerin gelişimini de olumlu etkiliyor. Kayısının sodyum bakımından fakir, potasyum yönünden zengin bir meyve olduğu belirtilen araştırmada, bu nedenle bazı diyetlerin uygulanmasında oldukça önemli görevler üstlendiği kaydedildi.
Parlak sarı veya turuncu renkteki kuru kayısılar yüksek miktarda sülfürdioksit taşıdıkları için astım şikayeti olanlara tavsiye edilmezken, kuru kayısı alırken koyu renkli ve şekilsiz olanlar, koruyucu madde içermeyenlerin tercih edilmesi öneriliyor.
Araştırmaya göre, tazesi de kurumuşu da A vitamini bakımından zengin olan kayısının diğer faydaları şöyle:
Zihin zaafiyetini gideriyor.
Beyin yorgunluğunu gideriyor ve uyku veriyor.
İştah açıyor ve hazmı kolaylaştırıyor.
Raşitizm türü kemik rahatsızlığının tedavisine yardımcı oluyor.
Kansızlığı tedavi ediyor, kabızlığı gideriyor.
Özellikle cilde tazelik ve canlılık veriyor. |
